عمل شاخک بینی

شاخک‌های بینی که به آن‌ها توربین (Nasal Turbinates) نیز گفته می‌شود برجستگی‌های دیواره بینی هستند که در گرم و مرطوب کردن هوای تنفسی نقش دارند. این شاخک‌ها بر اثر عوامل مختلف ممکن است که بزرگ شوند و راه تنفسی را مسدود کنند که در نتیجه آن مشکلات تنفسی ایجاد خواهد شد. در این مقاله در خصوص بزرگی شاخک‌های بینی و راه‌های درمان آن صحبت شده است.

شاخک بینی چیست؟

شاخک‌های بینی برجستگی‌های استخوانی دیواره بینی هستند که روی آن‌ها را لایه‌ای از مخاط فرا گرفته است. این شاخک‌ها به شکل قفسه‌هایی در دو حفره بینی قرار گرفته‌اند. در هر حفره سه شاخک فوقانی، میانی و تحتانی وجود دارد. شاخک‌های فوقانی همان طور که از اسمشان هم مشخص است بالاتر از شاخک‌های دیگر قرار گرفته‌اند و اندازه‌شان نیز کوچک‌تر از سایر شاخک‌هاست.

عملکرد شاخک‌های بینی

شاخک‌های بینی به منظور افزایش سطح پوششی حفره بینی به وجود آمده‌اند. بر مخاط شاخک‌های بینی میلیون‌ها مژه قرار دارد که وظیفه آن‌ها گرم و مرطوب کردن و تصفیه هوای تنفسی است. این مژه‌ها با حرکت خود به میزان زیادی سبب دفع میکروب‌ها و آلودگی موجود در هوای تنفسی می‌شوند تا هوای نسبتا پاکیزه و گرم به شش‌ها برسد.

علت بزرگ شدن شاخک‌های بینی

در لایه مخاطی شاخک‌های بینی رگ‌های خونی بسیاری وجود دارد. افزایش خون‌رسانی به این ناحیه سبب بزرگ شدن شاخک‌های بینی شده که در نتیجه آن سطح تماس مژه‌ها با هوای تنفسی بیشتر شده و عملکرد تصفیه هوا بهتر انجام می‌شود.

به صورت طبیعی در اکثر افراد بینی دارای یک سیکل است که طی آن شاخک بینی یک طرف به مدت یک الی چهار ساعت بزرگ و متورم شده که در پی آن شاخک حفره دیگر جمع می‌شود. این موضوع به تغییر جهت در حین خواب کمک می‌کند و سبب جلوگیری از زخم بستر می‌شود.

گاهی این سیکل طبیعی از بین می‌رود و شاخک بینی خارج از سیکل خود بیش از حد معمول بزرگ شده و گرفتگی بینی ایجاد می‌کند. از مهم‌ترین دلایل این موضوع، حساسیت، آلرژی و ابتلا به سرماخوردگی و سایر عفونت‌ها است.

علائم و تشخیص بزرگی شاخک‌های بینی

زمانی که شاخک‌های بینی بیش از اندازه بزرگ شوند به ویژه اگر بیمار مبتلا به سایر مشکلات تنفسی از جمله انحراف بینی باشد، ممکن است راه تنفسی مسدود شود. بسته شدن راه تنفسی علاوه بر ایجاد اختلال در تنفس می‌تواند موجب شود که تخلیه ترشحات سینوس به راحتی انجام نشود و عفونت سینوس یا سینوزیت ایجاد شود. خون دماغ شدن نیز یکی دیگر از علائم بزرگی شاخک‌های بینی است که در بعضی افراد ایجاد می‌شود.

گاهی افراد به پزشک مراجعه می‌کنند و اظهار دارند که مبتلا به انحراف بینی هستند، اما بعد از معاینه مشخص می‌شود که شاخک‌های بینی آن‌ها بزرگ شده است.

بزرگی شاخک بینی بر اساس معاینه بالینی پزشک و همچنین علائم بالینی بیمار تشخیص داده می‌شود. گاهی به منظور تشخیص دقیق، پزشک ممکن است از اندوسکوپ استفاده کند. در موارد بسیار نادری نیز CT اسکن از بینی تجویز می‌شود.

درمان بزرگی شاخک بینی

روش‌های مختلفی برای درمان بزرگی شاخک‌های بینی وجود دارد که هر پزشک ممکن است رویکرد خاصی به این منظور داشته باشد. در مواردی که بزرگی شاخک‌های بینی خفیف باشد، غالبا با استفاده از داروهای ضد حساسیت و یا حاوی کورتون مشکل بیمار برطرف شده و شاخک‌ها به اندازه طبیعی خود باز می‌گردند. اما اگر مشکلات بیمار حاد باشد، عمل شاخک بینی توصیه می‌شود.

عمل شاخک‌ بینی

عمل شاخک بینی که به آن توربینوپلاستی نیز گفته می‌شود به دو روش قابل انجام است. در روش اول قسمت بسیار کوچکی از شاخک بریده و یا سوزانده می‌شود، اما باید این کار با دقت لازم انجام شود تا میزان زیادی از مژه‌ها برداشته نشده و در عملکرد شاخک‌ها اختلال ایجاد نشود.

روش دوم عمل شاخک بینی به این صورت است که ابتدا در لایه مخاطی شاخک برش ایجاد شده تا به استخوان دسترسی پیدا شود. در مرحله بعد قسمتی از استخوان اضافه برداشته می‌شود تا به این ترتیب فاصله میان شاخک و تیغه بینی بیشتر شود. با توجه به این که در این روش لایه مخاطی دست‌کاری نمی‌شود، عملکرد شاخک نیز تحت تاثیر قرار نمی‌گیرد.

لازم به ذکر است که این جراحی به صورت سرپایی و بدون نیاز به بیهوشی کامل انجام می‌شود و نیازی به بستری شدن در بیمارستان نیست.

جراحی شاخک بینی همزمان با عمل زیبایی بینی نیز قابل انجام است. عمل زیبایی بینی یک نوع جراحی پلاستیک است که هم توسط متخصص گوش و حلق و بینی و هم توسط جراح پلاستیک قابل انجام است. اگر لازم باشد که در کنار اصلاح ظاهری بینی مشکلات تنفسی مانند بزرگی شاخک بینی نیز برطرف شود، لازم است که جراحی توسط متخصص گوش و حلق و بینی انجام شود.

عوارض عمل شاخک بینی

در صورتی که در حین عمل شاخک بینی، به میزان زیادی از لایه مخاطی برداشته شود، شاخک‌های بینی نمی‌توانند عملکرد طبیعی خود را حفظ کنند و هوای تنفسی را گرم و مرطوب نمایند. در نتیجه، حفره بینی خشک و پوسته پوسته شده که در نتیجه آن فرد احساس سوزش در بینی خود خواهد داشت.

هزینه عمل شاخک بینی

با توجه به این که جراحي شاخک بینی به منظور رفع مشکلات تنفسی بیمار انجام می‌شود، شرکت‌های بیمه هزینه‌های مربوط به آن را پرداخت می‌کنند.

مراقبت‌های بعد از عمل شاخک بینی

یکی از نکات حائز اهمیت در هر جراحی که برای رسیدن به نتیجه مطلوب لازم است، مراقبت‌های بعد از جراحی است. حتما در خصوص مراقبت‌های بعد از عمل شاخک بینی از دکتر خود سوال‌های لازم را بپرسید تا بدون هیچ مشکلی دوره بهبود بعد از عمل را پشت سر گذاشته و به نتیجه دلخواه خود برسید.

بعد از جراحی، گرفتگی بینی و ترشحات خونابه امری طبیعی است. گرفتگی بینی ناشی از تورم داخل بینی بوده که بعد از یک هفته بهبود پیدا می‌کند. درد بعد از عمل اندک است و با داروهای مسکن برطرف خواهد شد.

ممکن است از شما خواسته شود که بعد از جراحي، بینی خود را با سالین یا سرم نمکی به صورت منظم شست و شو دهید. آب‌رسانی بینی به وسیله سرم نمکی در بهبود عملکرد شاخک‌های بینی نقش دارد. این آب‌رسانی سبب می‌شود که مخاط سفت و غلیظ شاخک‌ها از بین برود و مژه‌ها بتوانند با سرعت لازم و طبیعی خود حرکت کنند. همچنین این کار سبب بازگشت جریان خون طبیعی به شاخک‌ها می‌شود.